Vitamin tổng hợp cho trẻ em: bé nào cần, chọn thế nào cho an toàn?

Siro vitamin tổng hợp là món nhiều mẹ mua khi bé lười ăn hay hay ốm. Trước khi mua, mẹ nên trả lời ba câu: bé có thật sự cần không, bé đang uống những gì rồi, và cất ở đâu cho an toàn.

Trẻ em có cần uống vitamin tổng hợp không?

MedlinePlus của Thư viện Y khoa Quốc gia Mỹ nói rõ: cách lấy đủ vitamin là ăn đa dạng rau, trái cây, sữa, các loại đậu và ngũ cốc nguyên hạt. Thực phẩm bổ sung là cách khác khi bữa ăn chưa cung cấp đủ.

Nghĩa là vitamin tổng hợp để bù, không để thay bữa ăn. Bé có thể cần đến khi:

• Bé ăn quá ít nhóm thực phẩm trong thời gian dài, ví dụ gần như không ăn thịt cá hay rau.
• Bé ăn chay. MedlinePlus lưu ý chế độ ăn chay thường ít kẽm.
• Bé có bệnh mạn tính, hoặc bác sĩ khám và dặn dùng.

Riêng vitamin D thì khác. NHS, hệ thống y tế công của Anh, cho biết rất khó có đủ vitamin D chỉ từ thức ăn, nguồn chính là ánh nắng trên da. Vì vậy Bộ Y tế Anh khuyên mọi trẻ từ 6 tháng đến 5 tuổi dùng vitamin A, C và D mỗi ngày, trong đó trẻ 1–4 tuổi cần 10 microgam vitamin D.

Trẻ biếng ăn nên bổ sung vitamin gì?

Đây là câu mẹ hỏi nhiều. Trước khi chọn vitamin, mẹ thử nhìn lại theo cách NHS gợi ý:

• Trẻ nhỏ từ chối ăn, không chịu nếm món mới là chuyện bình thường.
• Đừng tính từng bữa, hãy nhìn bé ăn gì trong cả tuần.
• Bé hiếu động, tăng cân, khỏe mạnh thì bé đang ăn đủ.
• Bé nên ăn đủ 4 nhóm: rau và trái cây; cơm, bánh mì, khoai; sữa và chế phẩm từ sữa; đạm như thịt, cá, trứng, đậu.

Vitamin bù chất thiếu chứ không thay được bữa ăn. Nếu bé sụt cân, đứng cân lâu, chậm lớn hay xanh xao, mẹ nên cho bé đi khám để bác sĩ tìm nguyên nhân. Có bé thiếu sắt, có bé thiếu kẽm, cũng có bé mắc bệnh khác cần điều trị riêng.

Bài bổ sung kẽm cho trẻ nói riêng về kẽm và chuyện biếng ăn.

Đọc nhãn: những chất mẹ cần nhìn kỹ

Vitamin tổng hợp cho bé có rất nhiều chất. Mẹ chỉ cần nhìn kỹ mấy chất dễ bị trùng hoặc dễ dư: sắt, vitamin D, kẽm và vitamin A.

Nhu cầu lấy từ MedlinePlus. Trên nhãn, vitamin D có thể ghi theo µg hoặc IU: 1 µg bằng 40 IU.

Vitamin A, D, E, K tan trong chất béo và được cơ thể tích trữ ở gan, mô mỡ, cơ (MedlinePlus). Vì tích trữ được nên dùng nhiều loại cùng lúc dễ thành thừa. Với vitamin D, MedlinePlus ghi mức trên an toàn là 2.500 IU mỗi ngày cho trẻ 1–3 tuổi và 3.000 IU cho trẻ 4–8 tuổi. Ngộ độc vitamin D gần như luôn do uống quá nhiều thực phẩm bổ sung.

Tránh trùng lặp: một ví dụ cụ thể

Giả sử bé 2 tuổi đang dùng cùng lúc:

• Nature's Way Kids Smart Multi + Iron 5 ml: 320 IU vitamin D, 2 mg kẽm, 5 mg sắt.
• LineaBon D3K2 6–8 giọt: 400 IU vitamin D trong mỗi 6 giọt.
• Bio Island Zinc 1 viên: khoảng 3 mg kẽm.

Cộng lại, bé nhận hơn 700 IU vitamin D và khoảng 5 mg kẽm chỉ từ sản phẩm bổ sung, chưa tính sữa và bữa ăn. Lượng kẽm này đã vượt nhu cầu 3 mg của bé 2 tuổi. NHS khuyên giữ đúng liều trên nhãn và cẩn thận đừng cho bé dùng hai loại bổ sung cùng lúc.

Cách làm đơn giản: chọn một loại nền, chỉ thêm loại khác khi bác sĩ dặn. Bé đang uống sắt riêng như Ferrolip Baby thì không dùng thêm vitamin tổng hợp có sắt nếu bác sĩ chưa dặn, như nhãn Nature's Way đã ghi.

An toàn: sắt quá liều rất nguy hiểm với trẻ

Nhà có mẹ bầu hay người lớn đang uống sắt, mẹ nên:

• Cất mọi lọ vitamin lên cao, đóng kín nắp sau mỗi lần dùng.
• Không gọi vitamin là "kẹo" khi dỗ bé uống.
• Nghi bé nuốt nhiều viên thì gọi cấp cứu 115 hoặc đưa bé đến cơ sở y tế gần nhất ngay, mang theo lọ thuốc.

Chọn vitamin tổng hợp cho bé thế nào?

• Đúng tuổi trên nhãn. Ví dụ Nature's Way Kids Smart Multi + Iron dùng từ 1 tuổi: 1–6 tuổi 5 ml, 7–11 tuổi 7,5 ml mỗi ngày.
• Dạng hợp với bé. MedlinePlus cho biết thực phẩm bổ sung có dạng nước, kẹo dẻo, bột, viên. Bé nhỏ thường dễ uống dạng siro hơn.
• Có sắt hay không. Bé đã uống sắt riêng, hoặc uống sữa công thức vốn đã có sắt, thì hỏi bác sĩ trước khi chọn loại có sắt.
• Nguồn gốc rõ ràng. Mẹ xem cách kiểm tra vitamin nhập khẩu chính hãng và cách đọc nhãn vitamin nhập khẩu.

Các sản phẩm khác cho bé xem ở trang trẻ em.

Câu hỏi thường gặp