Bổ sung kẽm cho trẻ: khi nào cần, bao nhiêu là đủ, uống lúc nào?

Bé lười ăn, hay ốm vặt, chậm tăng cân. Đó là lúc nhiều mẹ nghĩ ngay đến kẽm. Kẽm đúng là một khoáng chất quan trọng với trẻ. Có điều kẽm chỉ giúp được khi bé thật sự thiếu, còn uống dư thì lại có hại.

Bài này giúp mẹ trả lời ba câu: bé cần bao nhiêu, khi nào nên bổ sung, và dùng sao cho an toàn.

Kẽm có tác dụng gì với trẻ?

Kẽm là một khoáng chất vi lượng. Cơ thể chỉ cần một lượng nhỏ, nhưng thiếu thì nhiều việc bị ảnh hưởng.

MedlinePlus, trang thông tin sức khỏe của Thư viện Y khoa Quốc gia Mỹ, liệt kê các dấu hiệu khi thiếu kẽm:

• Hay bị nhiễm trùng, ốm vặt.
• Ăn kém, giảm vị giác và khứu giác.
• Chậm lớn.
• Rụng tóc, lở loét da, vết thương lâu lành.
• Nhìn kém lúc trời tối.

Nhìn danh sách này sẽ thấy kẽm cần cho sức đề kháng, cho việc lớn lên, cho da và cho cảm giác ngon miệng của bé.

Trẻ cần bao nhiêu kẽm mỗi ngày?

Nhu cầu khuyến nghị RDA (Recommended Dietary Allowance, mức đủ cho hầu hết người khỏe mạnh) do Viện Hàn lâm Khoa học, Kỹ thuật và Y khoa Mỹ đặt ra. MedlinePlus trích lại như sau:

Con số này là tổng kẽm từ thức ăn, sữa và mọi sản phẩm bổ sung cộng lại. MedlinePlus cũng ghi rõ: bổ sung vượt mức khuyến nghị hiện chưa được khuyên dùng.

Kẽm có trong thực phẩm nào?

Theo MedlinePlus, đạm động vật là nguồn kẽm tốt:

• Thịt bò, thịt heo, thịt cừu có nhiều kẽm hơn cá.
• Thịt gà phần sẫm màu như đùi có nhiều kẽm hơn ức gà.
• Các loại hạt, ngũ cốc nguyên hạt, các loại đậu cũng có kẽm.

Rau và trái cây thì không phải nguồn kẽm tốt, vì kẽm trong thực vật khó hấp thu hơn kẽm từ động vật. Vì vậy bé ăn ít thịt hoặc ăn chay dễ thiếu kẽm hơn.

Mẹo nhỏ cho bé lười nhai thịt: mẹ băm thật nhuyễn thịt bò hay đùi gà rồi trộn vào cháo, súp, mì. Mỗi bữa một ít, đều đặn trong tuần.

Trẻ biếng ăn có nên bổ sung kẽm?

Ăn kém nằm trong danh sách dấu hiệu thiếu kẽm. Nhưng điều ngược lại không đúng: bé biếng ăn chưa chắc là do thiếu kẽm.

NHS, hệ thống y tế công của Anh, nhắc cha mẹ mấy điều:

• Trẻ nhỏ từ chối ăn, thậm chí không chịu nếm món mới, là chuyện bình thường.
• Mẹ nên nhìn xem bé ăn gì trong cả tuần, thay vì từng bữa.
• Bé hiếu động, vẫn tăng cân và khỏe mạnh thì bé đang ăn đủ.
• Cho ăn phần nhỏ, khen khi bé ăn dù chỉ một ít. Không ép, giữ bình tĩnh, lần sau thử lại món đó.

Kẽm bổ sung có ý nghĩa khi bé thật sự có nguy cơ thiếu: ăn rất ít thịt trong thời gian dài, ăn chay, vừa bị tiêu chảy, hoặc bác sĩ thấy bé chậm lớn. Khi đó bác sĩ sẽ dặn loại, liều và thời gian dùng.

Đọc nhãn siro kẽm, viên kẽm thế nào?

Việc quan trọng là đổi liều trên nhãn ra số mg kẽm mỗi ngày, rồi so với nhu cầu ở bảng trên.

Bio Island ghi 21 mg là khối lượng kẽm gluconate. Kẽm thật sự chỉ chiếm khoảng 14% hợp chất này, nên mỗi viên cho khoảng 3 mg kẽm.

Nhìn bảng sẽ thấy liều siro Biolizin theo nhãn cao hơn nhu cầu hằng ngày của bé. Ví dụ bé 5 tuổi uống 10 mg, trong khi nhu cầu là 5 mg. Loại liều cao như vậy mẹ chỉ nên dùng khi bác sĩ thấy bé cần, và hỏi luôn dùng trong bao lâu.

Nếu bé đang uống nhiều thứ cùng lúc, mẹ cộng kẽm của tất cả lại. Siro vitamin tổng hợp, sữa công thức, bột ăn dặm có bổ sung vi chất đều có thể chứa kẽm. Bài vitamin tổng hợp cho trẻ em nói kỹ hơn chuyện trùng lặp này.

Kẽm cho bé uống lúc nào, bao lâu thì ngưng?

Uống lúc nào. Chưa có tài liệu chính thống nào bắt buộc kẽm phải uống buổi sáng hay buổi tối. Mẹ cho bé uống theo hướng dẫn trên nhãn, cùng một giờ mỗi ngày để khỏi quên. Bé uống xong hay buồn nôn thì mẹ cho uống ngay sau bữa ăn.

Bé đang uống sắt hay thuốc khác theo đơn thì mẹ hỏi bác sĩ cách xếp giờ cho hợp.

Bao lâu thì ngưng. Không có một con số đúng cho mọi bé:

• Khi trẻ bị tiêu chảy, WHO và UNICEF khuyên cho trẻ dùng kẽm 10 đến 14 ngày, kèm oresol, theo hướng dẫn của nhân viên y tế.
• Bổ sung vì bé ăn kém, chậm lớn thì bác sĩ quyết định thời gian dựa trên bữa ăn và sự phát triển của bé, rồi hẹn khám lại.

Mẹ không tự kéo dài nhiều tháng chỉ vì thấy bé "uống vào ăn được hơn".

Dùng quá nhiều kẽm thì sao?

Theo MedlinePlus, kẽm uống liều lớn có thể gây tiêu chảy, đau quặn bụng và nôn, thường xuất hiện trong 3 đến 10 giờ sau khi uống và hết sau khi ngưng. Dùng dư trong thời gian dài có thể làm cơ thể thiếu đồng, sắt hoặc magie.

Vài điều mẹ nên giữ:

• Đong siro bằng xi lanh hay cốc chia vạch đi kèm, không ước bằng thìa ăn cơm.
• Không cho bé dùng hai loại có kẽm cùng lúc nếu bác sĩ chưa dặn.
• Cất viên nhai vị sữa xa tầm tay bé, vì bé dễ tưởng là kẹo.
• Bé nôn, đau bụng sau khi uống thì ngưng và hỏi bác sĩ.

Bé đang uống men vi sinh? Bài men vi sinh cho bé giúp mẹ chọn loại có nghiên cứu. Các sản phẩm khác cho bé từ 1 đến 12 tuổi có ở trang trẻ em.

Câu hỏi thường gặp