Người lớn
Men vi sinh cho người lớn có tác dụng gì? Uống khi nào, trước hay sau ăn và chọn loại nào

Tóm tắt nhanh
- Men vi sinh (probiotic) là vi sinh vật sống, hay gặp nhất là Lactobacillus và Bifidobacterium. Tác dụng tùy từng chủng: chủng này giúp được một việc không có nghĩa chủng khác cũng làm được (NCCIH, NHS).
- Với tiêu chảy khi dùng kháng sinh, tổng quan 17 nghiên cứu (3.631 người) thấy uống men cùng kháng sinh giảm khoảng một nửa khả năng bị tiêu chảy, nhưng kết luận còn dè dặt và chưa thấy lợi ích ở người cao tuổi (NCCIH).
- Với táo bón và hội chứng ruột kích thích, men vi sinh có thể giúp phần nào nhưng bằng chứng chưa chắc. Với chữa hay phòng tiêu chảy nói chung, nhiều bác sĩ cho rằng bằng chứng chưa đủ (NCCIH, NIDDK).
- Người suy giảm miễn dịch, đang bệnh nặng không tự dùng men vi sinh (NCCIH). Người lớn tiêu chảy quá 2 ngày, phân có máu hay sốt cao thì đi khám ngay (NIDDK).
Nội dung chính
- Men vi sinh là gì?
- Men vi sinh cho người lớn có tác dụng gì? Bằng chứng theo từng vấn đề
- Men vi sinh cho người lớn bị tiêu chảy: có nên uống?
- Men vi sinh cho người lớn bị táo bón: có nên uống?
- Bị hội chứng ruột kích thích có nên uống men vi sinh?
- Vì sao phải đọc tên chủng trên nhãn?
- Men vi sinh uống trước hay sau ăn, uống khi nào?
- Đang uống kháng sinh thì dùng men vi sinh thế nào?
- Men vi sinh cho người lớn loại nào tốt? Sản phẩm ở cửa hàng
- Khi nào phải đi khám thay vì tự uống men?
- Ai cần thận trọng?
Men vi sinh cho người lớn có tác dụng gì, có nên mua về uống? Bài này dành cho người lớn, người trung niên đang bị tiêu chảy, táo bón hoặc đang uống kháng sinh.
Men vi sinh có ích trong vài tình huống, còn nhiều lời quảng cáo chưa đủ bằng chứng. Số liệu lấy từ NCCIH (Trung tâm Quốc gia về Sức khỏe Bổ sung và Tích hợp, Mỹ), NHS (Hệ thống Y tế Quốc gia Anh), NIDDK (Viện Quốc gia về Đái tháo đường, Tiêu hóa và Bệnh thận Mỹ) và FDA (Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ).
Men vi sinh là gì?
Men vi sinh (probiotic) là vi sinh vật sống, được dùng với mong muốn có lợi cho sức khỏe. Chúng có trong sữa chua, đồ lên men và các loại viên, giọt bổ sung. Hay gặp nhất là vi khuẩn nhóm Lactobacillus và Bifidobacterium; một số loại dùng nấm men Saccharomyces boulardii (NCCIH).
Prebiotic (chất nuôi lợi khuẩn) thì khác: đó là thành phần thức ăn không tiêu hóa được, giúp lợi khuẩn sẵn có phát triển (NCCIH). Men vi sinh thường được xếp vào thực phẩm, không phải thuốc, nên không qua kiểm tra chặt như thuốc (NHS).
Men vi sinh cho người lớn có tác dụng gì? Bằng chứng theo từng vấn đề
Tổng quan là bài gộp kết quả nhiều nghiên cứu. Trang tổng hợp của NCCIH về men vi sinh cập nhật lần cuối tháng 8/2019.
| Vấn đề | Kết quả nghiên cứu | Mức chắc chắn, ghi chú |
|---|---|---|
| Tiêu chảy khi dùng kháng sinh | Tổng quan 2017, 17 nghiên cứu, 3.631 người không nằm viện: uống men cùng kháng sinh giảm khoảng một nửa khả năng bị tiêu chảy | Còn dè dặt, vì nghiên cứu chất lượng trung bình (NCCIH) |
| Tiêu chảy do vi khuẩn C. difficile khi dùng kháng sinh | Phân tích 2017, 31 nghiên cứu, 8.672 người bệnh, phần lớn nằm viện: giảm nguy cơ | Chắc chắn ở mức vừa phải; chưa rõ loại nào, liều nào, dùng bao lâu (NCCIH) |
| Hội chứng ruột kích thích (IBS) | Tổng quan 2018, 53 nghiên cứu, 5.545 người: có thể đỡ triệu chứng chung và đau bụng | Chưa thể kết luận (NCCIH) |
| Táo bón ở người lớn | Tổng quan 2014, 14 nghiên cứu, 1.182 người: có phần lợi ích, rõ nhất với Bifidobacterium lactis | Một số bằng chứng (NCCIH) |
| Táo bón ở người cao tuổi | Đánh giá 2017, 9 nghiên cứu, 778 người: lợi ích nhỏ nhưng có ý nghĩa | Gợi ý dùng thêm bên cạnh cách điều trị thông thường (NCCIH) |
Phần lớn trường hợp vẫn chưa biết men nào có ích, uống bao nhiêu và ai được lợi (NCCIH). Với tiêu chảy do kháng sinh, một tổng quan năm 2016 (30 nghiên cứu, 7.260 người) thấy men có thể giúp người trẻ và trung niên, nhưng chưa thấy lợi ích ở người cao tuổi; có thể vì quá ít nghiên cứu ở nhóm tuổi này (NCCIH).
Men vi sinh cho người lớn bị tiêu chảy: có nên uống?
Đang dùng kháng sinh. Kháng sinh có thể gây tiêu chảy, buồn nôn; thường nhẹ và hết khi xong đợt thuốc (NHS). Muốn dùng men thì hỏi bác sĩ kê đơn, không tự ngưng kháng sinh.
Tiêu chảy cấp do virus, ngộ độc thức ăn. Thường hết trong 5–7 ngày, việc chính là uống đủ nước (NHS). Còn men vi sinh, NIDDK cho biết nhiều bác sĩ và hội chuyên môn cho rằng chưa đủ bằng chứng để dùng chữa hay phòng tiêu chảy.
Người trên 65 tuổi, đang mang thai, đang dùng kháng sinh hoặc suy giảm miễn dịch mà bị tiêu chảy thì nên giữ liên lạc với bác sĩ (NIDDK).
Men vi sinh cho người lớn bị táo bón: có nên uống?
Có thể bạn bị táo bón nếu tuần qua đi ngoài chưa tới 3 lần, phân khô cứng, phải rặn hay đau (NHS). Hay gặp do ăn ít chất xơ, uống ít nước, ít vận động, nhịn đi ngoài hoặc do thuốc (NHS).
Nên làm trước: tăng chất xơ từ từ (người lớn cần khoảng 22–34 g mỗi ngày, NIDDK), uống nhiều nước, đi bộ mỗi ngày, đi vệ sinh giờ cố định (NHS). Không đỡ thì hỏi dược sĩ về thuốc nhuận tràng dùng ngắn ngày (NHS).
Men vi sinh có một số bằng chứng với táo bón, như bảng trên. Với IBS thể táo bón, tổng quan năm 2022 (10 nghiên cứu, 757 người) thấy phân mềm hơn nhưng không đỡ đau, đầy hơi; bằng chứng chất lượng thấp (NCCIH).
Bị hội chứng ruột kích thích có nên uống men vi sinh?
Hội chứng ruột kích thích (IBS) gây đau quặn bụng, đầy hơi, tiêu chảy hoặc táo bón (NHS). Các nguồn chưa thống nhất:
- NHS gợi ý người đã được chẩn đoán IBS thử men vi sinh trong 1 tháng. Tổng quan năm 2020 (35 nghiên cứu, 3.452 người) cũng thấy dùng 4 tuần có thể đỡ đau bụng, đầy hơi (NCCIH).
- NCCIH kết luận chưa đủ bằng chứng để chắc chắn, và chưa rõ loại men cụ thể nào giúp.
- Hướng dẫn năm 2021 của ACG, tổ chức của các bác sĩ tiêu hóa Mỹ, khuyên không dùng men cho triệu chứng chung của IBS, ở mức có điều kiện vì bằng chứng rất yếu (NCCIH).
Chưa được chẩn đoán mà triệu chứng kéo dài quá 4 tuần thì đi khám để loại trừ bệnh khác (NHS).
Vì sao phải đọc tên chủng trên nhãn?
Tác dụng gắn với từng chủng. Một loại Lactobacillus giúp phòng một bệnh không có nghĩa loại Lactobacillus khác hay Bifidobacterium cũng làm được (NCCIH). Phải có mã chủng, như L. rhamnosus GR-1 trên nhãn Optibac For Women, mới tra được chủng đó từng được nghiên cứu cho việc gì. Cách đọc tên chủng xem bài men vi sinh cho bé.
Xem thêm trên nhãn:
- CFU (đơn vị hình thành khuẩn lạc): số vi sinh vật còn sống. Hướng dẫn dự thảo năm 2018 của FDA cho phép ghi CFU trong bảng thành phần để người mua dễ so sánh. Vi khuẩn sống có thể chết dần trong suốt hạn dùng (FDA), nên xem hạn và bảo quản đúng nhãn.
- Chất lượng: không phải lúc nào cũng chắc sản phẩm có đúng vi khuẩn ghi trên nhãn, đủ lượng và sống được tới ruột (NHS). Có sản phẩm còn chứa vi sinh vật không ghi trên nhãn (NCCIH).
Men vi sinh uống trước hay sau ăn, uống khi nào?
Trước hay sau ăn. NCCIH, NHS và NIDDK không quy định. Hãy theo nhãn: Optibac For Women ghi uống cùng bữa sáng; BioAmicus Complete ghi số lần dùng mỗi ngày, còn giờ dùng theo nhãn hộp.
Uống khi nào. Khi có lý do cụ thể và đã hỏi bác sĩ, dược sĩ, nhất là khi đang có bệnh (NCCIH). Bác sĩ khuyên dùng thì hỏi luôn liều và thời gian dùng (NIDDK).
Uống bao lâu. Không có mốc chung; với IBS, NHS gợi ý thử 1 tháng. Không thấy khác biệt thì ngưng và đi khám.
Đang uống kháng sinh thì dùng men vi sinh thế nào?
Trong các nghiên cứu NCCIH tổng hợp, men được dùng cùng đợt kháng sinh. Hướng dẫn dùng BioAmicus Complete ghi uống men cách kháng sinh ít nhất 2–3 tiếng. Hướng dẫn dùng Optibac For Women trên web không ghi khoảng cách này, hãy hỏi dược sĩ.
Phân tích năm 2017 về C. difficile kết luận dùng men cùng kháng sinh có vẻ an toàn, trừ người rất yếu hoặc hệ miễn dịch kém (NCCIH). Đi ngoài phân lỏng từ 6 lần mỗi ngày, có máu hay sốt cao thì báo bác sĩ ngay (NIDDK).
Men vi sinh cho người lớn loại nào tốt? Sản phẩm ở cửa hàng
Nói thật: web hiện không bán loại men vi sinh dạng viên dành chung cho người lớn. Có hai sản phẩm người lớn dùng được theo nhãn:
| Sản phẩm | Lợi khuẩn | Liều người lớn theo nhãn | Lưu ý của sản phẩm |
|---|---|---|---|
| BioAmicus Complete, lọ 10 ml | 10 chủng, mỗi chủng 100 triệu CFU trong 5 giọt | Trẻ từ 1 tuổi và người lớn: 5 giọt × 2 lần mỗi ngày | Lắc kỹ trước khi dùng; dùng cách kháng sinh ít nhất 2–3 tiếng; không dùng khi tiêu chảy ra máu, đau bụng dữ dội, suy giảm miễn dịch |
| Optibac For Women, lọ 30 viên | 2,5 tỷ lợi khuẩn mỗi viên, gồm L. rhamnosus GR-1®, L. reuteri RC-14®, L. paracasei F-19® | 1 viên mỗi ngày, cùng bữa sáng | Đậy kín nắp, để nơi khô ráo, thoáng mát; viên có thể sẫm màu khi gặp không khí |
Dùng theo nhãn hoặc theo hướng dẫn của bác sĩ. BioAmicus trên web xếp ở nhóm cho bé, nhưng nhãn ghi người lớn dùng được; tên 10 chủng xem trên nhãn hộp. Optibac For Women dành cho phụ nữ, là thực phẩm bổ sung, không dùng thay thuốc khi bị viêm nhiễm phụ khoa. Các nguồn trong bài không nghiên cứu riêng hai sản phẩm này.
Muốn chọn loại hợp với mình: đi khám trước, chọn loại ghi đủ tên chủng và CFU, mua nơi rõ nguồn gốc, dùng có thời hạn.
Khi nào phải đi khám thay vì tự uống men?
Tiêu chảy. Người lớn nên gặp bác sĩ ngay khi (NIDDK):
- tiêu chảy quá 2 ngày, hoặc đi ngoài phân lỏng từ 6 lần mỗi ngày;
- sốt cao, nôn nhiều, đau bụng hay đau hậu môn dữ dội;
- phân đen như hắc ín, có máu đỏ hoặc mủ;
- có dấu hiệu mất nước: khát nhiều, tiểu ít, nước tiểu sẫm, chóng mặt.
Táo bón. Gặp bác sĩ ngay nếu kèm ra máu, đau bụng liên tục, không xì hơi được, nôn, sốt, sụt cân không rõ lý do (NIDDK). Cũng nên đi khám khi tự chăm sóc không đỡ, hay bị táo bón, hoặc nhà có người bị ung thư đại trực tràng (NIDDK, NHS).
Ai cần thận trọng?
- Người suy giảm miễn dịch, đang bệnh nặng, đang nằm viện: nguy cơ tác hại cao hơn, cần cân nhắc kỹ lợi và hại (NCCIH). Không tự dùng.
- Người có bệnh nền: hỏi bác sĩ trước khi uống (NHS); bệnh nền nặng cần được theo dõi sát khi dùng (NCCIH).
- Mẹ bầu: xem bài men vi sinh cho bà bầu trên huyenmebau.vn và hỏi bác sĩ khám thai.
Tác dụng phụ thường nhẹ hoặc không có; ở người bị IBS có ghi nhận đau quặn bụng, buồn nôn, hiếm khi nặng hơn như nhiễm trùng (NCCIH).
Đọc thêm: cách đọc nhãn vitamin nhập khẩu, men vi sinh cho bé, cách kiểm tra vitamin nhập khẩu chính hãng và uống nhiều loại vitamin cùng lúc có sao không. Sản phẩm cho người lớn xem ở trang người lớn.
Câu hỏi thường gặp
Men vi sinh cho người lớn uống khi nào?
Khi có lý do cụ thể và đã hỏi bác sĩ, ví dụ đang dùng kháng sinh hoặc đã được chẩn đoán hội chứng ruột kích thích. NCCIH cho biết phần lớn trường hợp vẫn chưa rõ loại men nào có ích, uống bao nhiêu và ai được lợi. NHS cũng nói nhiều lời quảng cáo về men vi sinh có rất ít bằng chứng.
Men vi sinh uống trước hay sau ăn?
Các nguồn y khoa trong bài (NCCIH, NHS, NIDDK) không quy định. Hãy theo nhãn từng loại: Optibac For Women ghi uống 1 viên mỗi ngày cùng bữa sáng; BioAmicus Complete ghi người lớn dùng 5 giọt × 2 lần mỗi ngày, giờ dùng theo nhãn hộp. Liều dùng theo nhãn hoặc theo hướng dẫn của bác sĩ.
Uống men vi sinh cùng kháng sinh được không?
Trong các nghiên cứu NCCIH tổng hợp, men vi sinh được dùng cùng đợt kháng sinh. Hướng dẫn dùng BioAmicus Complete ghi uống men cách kháng sinh ít nhất 2–3 tiếng. Không tự ngưng kháng sinh; tiêu chảy nhiều lần, có máu hay sốt cao thì báo bác sĩ ngay.
Uống men vi sinh bao lâu thì ngưng?
Không có mốc chung. Với hội chứng ruột kích thích, NHS gợi ý thử men vi sinh trong 1 tháng. Bác sĩ khuyên dùng thì hỏi luôn liều và thời gian dùng (NIDDK). Không thấy khác biệt thì ngưng và đi khám, đừng uống kéo dài.
Uống men vi sinh có tác dụng phụ không?
Thường nhẹ hoặc không có. Nghiên cứu ở người bị hội chứng ruột kích thích ghi nhận đau quặn bụng, buồn nôn; hiếm khi nặng hơn như nhiễm trùng (NCCIH). Nguy cơ cao hơn ở người bệnh nặng hoặc suy giảm miễn dịch.
Nguồn tham khảo
- NCCIH: Probiotics: Usefulness and Safety
- NCCIH: Irritable Bowel Syndrome: What You Need To Know
- NCCIH: Irritable Bowel Syndrome and Complementary Health Approaches: What the Science Says
- NHS: Probiotics
- NHS: Diet, lifestyle and medicines for IBS
- NHS: Symptoms of IBS
- NHS: Constipation
- NHS: Diarrhoea and vomiting
- NHS: Antibiotics – Side effects
- NIDDK: Treatment for Diarrhea
- NIDDK: Symptoms & Causes of Diarrhea
- NIDDK: Symptoms & Causes of Constipation
- NIDDK: Treatment for Constipation
- NIDDK: Treatment for Irritable Bowel Syndrome
- FDA (2018): Policy Regarding Quantitative Labeling of Dietary Supplements Containing Live Microbials (dự thảo)





